el-GR English (United States)
Ιουλίου 21, 2017

Ιστορικό Αρχείο

Ευάγγελος Αβέρωφ Τοσίτσας

Επιφανής πολιτικός, πρόεδρος του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας (1981 - 1984) και λογοτέχνης. Γόνος ιστορικής οικογένειας από το Μέτσοβο, σπούδασε νομικά και οικονομικά στην Ελβετία. Το 1940 -1941, κατά τη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου, υπηρέτησε σε επιχειρήσεις δολιοφθοράς κατά του ιταλικού στρατού. Μετά την κατάληψη της Ελλάδος από τους Γερμανούς, το 1941, συμμετέσχε στην Εθνική Αντίσταση, συνελήφθη και μεταφέρθηκε στην Ιταλία, απέδρασε και εξακολούθησε να αναπτύσσει αντιστασιακή δραστηριότητα.

Εξελέγη βουλευτής το 1946, με το Κόμμα Φιλελευθέρων και το 1952 υπηρέτησε για σύντομο χρονικό διάστημα ως υφυπουργός Εξωτερικών. Μετά την ανάδειξη στην πρωθυπουργία του Κ. Καραμανλή, προσχώρησε στην ΕΡΕ, με την οποία εκλεγόταν συνεχώς ως το 1967. Το 1956 ανέλαβε το υπουργείο Γεωργίας, και από το Μάιο 1956 ως το 1963 χρημάτισε υπουργός Εξωτερικών. Σημαντικό μέρος των προσπαθειών του εντοπίστηκε στη ενίσχυση του κυπριακού αγώνα (1955 - 1959): εκτός από τη διπλωματική δραστηριότητα που ανέπτυξε, επέβλεψε τον ανεφοδιασμό της ΕΟΚΑ με όπλα και υπήρξε εκ των πρωτεργατών των συμφωνιών Ζυρίχης και Λονδίνου, που απέδωσαν στη Μεγαλόνησο την ανεξαρτησία της. Το 1967 έγινε υπουργός Γεωργίας στην κυβέρνηση Π. Κανελλόπουλου, η οποία ανατράπηκε στις 21 Απριλίου. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας (1967-1974), διατήρησε στενή επαφή με τον Κ. Καραμανλή, που βρισκόταν στο Παρίσι, αναμίχθηκε στο κίνημα του Ναυτικού το 1973 και συνελήφθη. Κατά τις κρίσιμες συσκέψεις που, τον Ιούλιο του 1974, οδήγησαν στη Μεταπολίτευση, διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο, ιδιαίτερα στην απόφαση να κληθεί στην πρωθυπουργία ο Κ. Καραμανλής.

Ως σημαίνον στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας και υπουργός Εθνικής Αμύνης, το 1974-1981, συνέβαλε αποφασιστικά στην αποκατάσταση της νομιμότητας στο στράτευμα, καθώς και στην ισχυροποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων, σε μία εποχή που ο πόλεμος με την Τουρκία φαινόταν πιθανός. Το Μάιο του 1980 διεκδίκησε την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας και την πρωθυπουργία. Μετά την επικράτηση του Γ. Ράλλη, εξακολούθησε να κατέχει το αξίωμα του υπουργού Αμύνης και το επόμενο έτος ανέλαβε και την αντιπροεδρία της κυβερνήσεως. Το Δεκέμβριο του 1981, εξελέγη πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Μετά όμως την ήττα της ΝΔ στις ευρωεκλογές του 1984, και καθώς αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας, αποφάσισε να παραιτηθεί. Παρέμεινε επίτιμος πρόεδρος του κόμματος ως το θάνατό του, στις αρχές Ιανουαρίου 1990. Παράλληλα με την πολιτική του δραστηριότητα, συνέγραψε σειρά ιστορικών και λογοτεχνικών έργων. Επίσης, επιτέλεσε σημαντικό κοινωνικό έργο στην ιδιαίτερη πατρίδα του, το Μέτσοβο.


 

Αρχειακή συλλογή Ευάγγελου Αβέρωφ - Τοσίτσα

Το αρχείο του Ευάγγελου Αβέρωφ – Τοσίτσα περιήλθε στο Ίδρυμα κατόπιν δωρεάς της οικογένειας Αβέρωφ. Ο κύρος όγκος του καλύπτει την περίοδο 1956-1989. Το αρχείο συγκροτείται  από τέσσερις θεματικές ενότητες:

 

1.     Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει γενικού ενδιαφέροντος έγγραφα και καλύπτει όλη την περίοδο της πολιτικής σταδιοδρομίας του Ευάγγελου Αβέρωφ – Τοσίτσα. Αποτελείται από. Από αυτούς ψηφιοποίηθηκαν στο πλαίσιο του έργου «Ψηφιοποίηση, τεκμηρίωση και ανάδειξη των αρχείων του Ιδρύματος Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής», που χρηματοδοτείται από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας» του υπουργείου Πολιτισμού, στο πλαίσιο του Γ΄ ΚΠΣ,  10 φάκελοι, οι οποίοι αναφέρονται στην περίοδο 1955-1963 και ως εκ τούτου συνδέονταν άμεσα με την πρώτη περίοδο διακυβέρνησης της χώρας από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.

 

2.     Η δεύτερη περιλαμβάνει έγγραφα που αναφέρονται σε θέματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής της περιόδου 1910-1989. Ο κύριος όγκος του υλικού αφορά την περίοδο 1981-1989, καλύπτοντας την περίοδο που ο Ε. Αβέρωφ ήταν αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας, καθώς και τις μεταγενέστερες ενδοκομματικές εξελίξεις.

 

Η ενότητα αυτή αποτελείται από 64 φακέλους και ταξινομήθηκε σε 8 ευρείες θεματικές υποενότητες, χρονολογικά διαρθρωμένες, οι οποίες και καθιστούν την κατάταξη ευχερή.

Η πρώτη περιλαμβάνει τα δελτία του Γραφείου Τύπου της Νέας Δημοκρατίας και καλύπτει την περίοδο 9/12/81-29/8/84. Η ενότητα αυτή φωτίζει την αντιπολιτευτική δράση του Ευ. Αβέρωφ και του συνόλου της Νέας Δημοκρατίας επί των τρεχόντων καθημερινών ζητημάτων κατά την προαναφερθείσα περίοδο.

Η δεύτερη περιλαμβάνει διάφορα έγγραφα κομματικού χαρακτήρα και καλύπτει την περίοδο 1974 – 1989.

Η τρίτη περιλαμβάνει ποικίλο έντυπο υλικό και αλληλογραφία σχετικά με τις εκλογικές αναμετρήσεις της περιόδου 1981-1989, με κύρια αναφορά στις ευρωεκλογές του 1984 επί προεδρίας Ευ. Αβέρωφ.

Η τέταρτη περιλαμβάνει την αλληλογραφία του Ευ. Αβέρωφ κατά την περίοδο 1980 – 1989 και χωρίζεται σε τρία μέρη.

Το πρώτο μέρος περιέχει την αλληλογραφία του Ευ. Αβέρωφ με πολιτικά πρόσωπα, θεσμικά όργανα, κομματικά στελέχη, οργανώσεις και επιτροπές. Το δεύτερο μέρος περιέχει την αλληλογραφία του Ευ. Αβέρωφ με διάφορα άτομα και φορείς. Το τρίτο μέρος περιέχει την αλληλογραφία σχετικά με την παραίτηση του Ευ. Αβέρωφ και τα τηλεγραφήματα που δέχθηκε κατά την περίοδο 14/8-12/9/84.

Η πέμπτη περιλαμβάνει ομιλίες, συνεντεύξεις, δηλώσεις και μηνύματα του Ευ. Αβέρωφ, αλλά και άλλων πολιτικών προσώπων και στελεχών της Νέας Δημοκρατίας με προεξάρχοντα τον Κ. Μητσοτάκη. Η ενότητα αυτή φωτίζει την πολιτική και ιδεολογία του Ευ. Αβέρωφ και της παράταξής του, καθώς και στοιχεία από την προσωπική ζωή του αρχηγού της Νέας Δημοκρατίας.

Η έκτη περιλαμβάνει Πρακτικά Βουλής, Σχέδια Νόμων και άλλα κοινοβουλευτικά έγγραφα και σχέδια ομιλιών του Ευ. Αβέρωφ και καλύπτει την περίοδο 1950-1985.

Η έβδομη περιλαμβάνει έγγραφα, τύπο και αλληλογραφία σχετικά με το ΠΑ.ΣΟ.Κ. και τον Α. Παπανδρέου και καλύπτει την περίοδο 1969-1986.

Η όγδοη περιλαμβάνει έγγραφα παρακολούθησης των κινήσεων του Ευ. Αβέρωφ κατά την περίοδο της Δικτατορίας και υλικό ποικίλης ύλης και χρονολογίας (1952-1989).

 

3.     Η τρίτη ενότητα αναφέρεται σε θέματα του υπουργείου Εθνικής Άμυνας της περιόδου 1974-1981, όταν ο Ε. Αβέρωφ διετέλεσε υπουργός. Το αρχειακό υλικό της ενότητας αυτής έχει εκτυπωθεί σε περιγραφικούς καταλόγους.

 

4.     Η τέταρτη ενότητα αναφέρεται στο Κυπριακό ζήτημα από την στιγμή που ανέκυψε ως μείζον ζήτημα στον τομέα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής δεκαετία του ΄50 και επικεντρώνεται στην περίοδο που ο Ε. Αβέρωφ Τοσίτσας διετέλεσε υπουργός των Εξωτερικών (1956-1963) και μέχρι τις τελευταίες εξελίξεις κατά την δεκαετία του ’80. Η ενότητα αυτή έχει εκτυπωθεί σε περιγραφικούς καταλόγους.

 

 

Ίδρυμα Kωνσταντίνος Γ. Kαραμανλής © Copyright 2010